gleba

Gleba

ZAŁOŻENIA IDEI ZRÓWNOWAŻENIA

Jednym z najważniejszych założeń idei zrównoważenia jest ochrona gleby przed jej degradacją powstałą wskutek działań agrotechnicznych.

Stawia ona przed gospodarstwem rolnym zadania, których celem jest zapewnienie odnawialności zasobów gleby, utrzymanie jej w dobrej kondycji oraz zachowanie właściwej struktury z uwzględnieniem odpowiedzialnego gospodarowania zasobami wodnymi.

Pokazuje również, jak ważne jest dziś poszukiwanie przemyślanych rozwiązań dla rolnictwa w obliczu postępującej redukcji dostępnych obszarów rolnych.

 

NASZE ROZWIĄZANIA

Wieloletnia praktyka rolnicza nauczyła nas, jak mądrze gospodarować zasobami środowiska naturalnego, by powiększać plony i podnosić ich parametry jakościowe, chroniąc jednocześnie naturę wokół nas. Wiązała się ona z nieustanną adaptacją coraz nowszych i mniej inwazyjnych dla przyrody rozwiązań agrotechnicznych oraz z inwestycjami w nowoczesny park maszyn.

Taka strategia działań pozwoliła nam w sposób właściwy zadbać o uprawianą przez nas glebę.

W celu zachowania trwałej równowagi w jej składzie biologiczno - chemicznym oraz w strukturze fizycznej, oparliśmy swoje praktyki rolnicze na trzech kluczowych filarach:

  • utrzymaniu materii organicznej w glebie
  • zapobieganiu erozji
  • zapobieganiu fizycznym zmianom struktury gleby.

MIĘDZYPLON

Jego rolą jest uzupełnianie składników pokarmowych w glebie po przedplonie, ochrona ziemi przed niszczycielskimi skutkami erozji wodnej i wietrznej oraz ograniczenie rozwoju chwastów. Może mieć również znaczenie fitosanitarne, jednak tylko w przypadku niektórych gatunków roślin uprawnych. Istnieją trzy główne rodzaje międzyplonów:

  • poplony ozime
  • poplony ścierniskowe
  • wsiewki poplonowe.

 PRAKTYKA NASZEJ FIRMY

Opiera się na stosowaniu międzyplonu ścierniskowego, który wymaga szybkiego działania po okresie żniw, uwzględniając niezależne od nas zmiany pogodowe. Po zebraniu plonu głównego niezbędne jest niezwłoczne podoranie ścierniska, aby zapobiec utracie wody przez glebę i zapewnić w ten sposób dogodne warunki wzrostu zasianej rośliny. W naszym przypadku mowa o rzodkwi oleistej, która poprzedza uprawę ziemniaków. Dzięki tym zabiegom powierzchnia pola zostaje okryta na zimę, co ułatwia gromadzenie wód pochodzących z opadów o tej porze roku. 

ZMIANOWANIE

To naprzemienne uprawianie po sobie roślin na tym samym polu, w sposób uzwględniający ich różne wymagania, wzajemne oddziaływanie i charakter siedliska. Stosując tą praktykę, należy bezwzględnie przestrzegać podstawowych zasad prawidłowego zmianowania:

  • przy planowaniu zasiewów uwzględnić stopień zmęczenia gleby po uprzednich uprawach
  • w wyborze roślin kierować się ich przydatnością płodozmianową
  • przeprowadzać badania jakości gleby, zawartości składników pokarmowych z uwzględnieniem jej potrzeb wodnych
  • dostosować zasiewy do wielkości pól oraz kształtu i nachylenia terenu.

PRAKTYKA NASZEJ FIRMY

W naszym gospodarstwie stosujemy następującą sekwencję upraw:                                                              

ZIEMNIAKI - PSZENICA OZIMA - RZEPAK - PSZENICA OZIMA                                               

 Taki cykl upraw przynosi nam wiele korzyści:

  • zachowany jest niezbędny odstęp czasowy w sadzeniu ziemniaka na tym samym polu
  • ziemniak jest idealnym przedplonem dla zbóż ozimych
  • spulchniona po wykopkach gleba nie wymaga dodatkowej orki przed posianiem zboża
  • rzepak jako roślina oleista jest idealnym przedplonem dla pszenicy ozimej                             
  • unikamy nadmiernego zachwaszczenia pól
  • zapobiegamy ryzyku wystąpienia chorób i szkodników.                                                            

SŁOMA                                                                                                                                                      

Odgrywa ważną rolę w utrzymaniu materii organicznej w glebie. Jest niezbędna w procesie odbudowy próchnicy, ponadto stanowi źródło makro - i mikroelementów takich, jak: azot, fosfor, potas, wapń i magnez. Odpowiednio rozdrobniona i właściwie przeorana stosunkowo sprawnie rozkłada się w glebie. Potrzebuje jednak azotu i odpowiedniej wilgotności dla rozwoju bakterii niezbędnych do rozkładu. Nie zaorana z kolei wykorzystywana jest jako mulcz. Używając słomę jako naturalny nawóz należy zawsze uwzględnić potrzeby roślin uprawnych oraz fakt, że zawartość składników pokarmowych w słomie różnych gatunków roślin może podlegać wahaniom pod wpływem warunków klimatycznych, nawożenia i stosowanych zabiegów agrotechnicznych.

PRAKTYKA NASZEJ FIRMY

W naszej wieloletniej praktyce większa część słomy jest rozdrabniana, a następnie przeorana wraz z rozsianym azotem. Pozostała jej część jest całkowicie zebrana z pola i dostarczana hodowcy krów, sąsiadującemu z naszym gospodarstwem. W zamian otrzymujemy obornik, którym nawozimy pola pozbawione słomy.

 

Erozja wietrzna i wodna jest jednym z najważniejszych czynników powodujących degradację gleby. W Polsce obserwujemy większy udział erozji wodnej, wynikający ze specyfiki panującego tu klimatu.

PRZYCZYNY POWSTAWANIA                                                               

  • orka wzdłuż stoków
  • wprowadzanie monokultur
  • zwiększanie powierzchni pól
  • rezygnacja ze śródplonów i międzyplonów
  • niewłaściwy czas prac
  • adaptacja terenów leśnych pod uprawę
  • nadmierny wypas
  • późny siew roślin ozimych
  • usuwanie zadrzewień i żywopłotów                                                                

RODZAJE EROZJI WODNEJ

  • powierzchniowa (wymywanie wierzchnich warstw gleby)
  • liniowa (spływ wody tworzący wąwozy)
  • rzeczna (przenoszenie cząstek gleby przez bieg rzeki)
  • sufozja (wypłukiwanie materiału przez wody podziemne)
  • soliflukcja (osuwanie się wierzchniej warstwy gleby w trakcie roztopów).

SKUTKI EROZJI 

Wśród najbardziej dotkliwych zmian wywołanych działaniem erozji wodnej jest fakt niszczenia powierzchni gleby wraz z jej głębszymi warstwami, przemieszczanie i ubytek cząstek ziemi oraz znajdujących się w niej składników mineralnych, a także zanieczyszczenie i eutrofizacja zbiorników wodnych. Często mówi się też o pustynnieniu i stepowieniu gleby wskutek intensywnych spływów powierzchniowych, jednakże zjawisko to istnieje także w efekcie nieregularnych i znacznie ograniczonych opadów atmosferycznych oraz zwiększonego parowania.

SPOSOBY ZAPOBIEGANIA EROZJI WODNEJ

  • odpowiedni dobór roślin uprawnych
  • uprawa mechaniczna w poprzek stoków
  • zwiększenie zdolności retencyjnej gleby poprzez właściwe rozwiązania w kwestii uprawy mechanicznej i zabiegów agrotechnicznych
  • stworzenie systemu melioracyjnego
  • obsiewanie gleb na zimę
  • planowanie zabiegów agrotechnicznych w czasie uniemożliwiającym wysuszenie gleby.

PRAKTYKA NASZEJ FIRMY

W naszym gospodarstwie stosujemy następujące zabiegi przeciwdziałające erozji wodnej:

  • skłony pól obsiewamy wieloletnią trawą
  • na 30% powierzchni pól obsadzanych ziemniakami wykonujemy między rzędami dołki w celu zatrzymania odpływu wody
  • wykorzystujemy międzyplon
  • tworzymy sprawny system melioracji.

Postępująca mechanizacja rolnictwa przyniosła gospodarstwom wiele korzyści i znacznie usprawniła pracę tych, którzy w pełni się jej poddali, lecz z drugiej strony wieloletnia uprawa roli ciężkimi maszynami i urządzeniami przyczyniła się do stopniowej degradacji gleby.

Ugniatanie ziemi pod wpływem zabiegów agromechanicznych spowodowało utworzenie się nieprzepuszczalnej warstwy gleby, pozbawionej odpowiedniej filtracji, napowietrzenia i przepuszczalności wody. Wszystko to dzieje się na poziomie wzrostu korzeni roślin, co skutkuje zmniejszeniem plonu. Działania te znajdują swoje negatywne odzwierciedlenie także w spadku żyzności gleby, gdyż przyspieszają one utlenianie znajdujących się w niej substancji organicznych. Ponadto ubita ziemia utrudnia pracę innym maszynom i narzędziom rolniczym.

ZAPOBIEGANIE SKUTKOM UPRAWY MECHANICZNEJ:

  • zaniechanie wykonywania zabiegów agrotechnicznych w okresie nadmiernej wilgotności gleby
  • łączenie zabiegów rolniczych
  • ograniczenie ciężaru maszyn i ciągników
  • odpowiedni dobór ogumienia i regulacja ciśnienia w oponach          
  • używanie kół bliźniaczych lub układów gąsienicowych
  • stosowanie większych prędkości roboczych
  • tworzenie ścieżek technologicznych
  • głęboszowanie.

PRAKTYKA W NASZYM GOSPODARSTWIE

 Jesteśmy gospodarstwem stawiającym na postęp w każdej dziedzinie naszej rolniczej aktywności. Staramy się modernizować swój park maszyn, by ułatwić i usprawnić pracę na polu, ale również po to, by minimalizować wpływ naszej bezpośredniej ingerencji w glebę. W tym celu wykonujemy następujące zabiegi:

  • kontrolujemy ciśnienie w oponach ciągników, by dostosować je do rodzaju wykonywanych prac (wyższe ciśnienie przy transporcie, niższe przy uprawie)
  • stosujemy szerokie opony w maszynach, co powoduje rozłożenie ich ciężaru na większej powierzchni gleby i osłabia siłę ugniatania
  • staramy się łączyć zabiegi wykonywane na polu, by zmniejszyć częstotliwość przejazdów
  • wykonujemy głęboszowanie w miejscach, które wymagają tego rodzaju zabiegu, o czym informuje nas przeprowadzana analiza morfologiczna gleby.