woda

Woda


Woda jest źródłem życia. To niezbędny czynnik produkcji zarówno roślinnej, jak i zwierzęcej. Obecnie prawie 30% dostępnej wody słodkiej w Europie jest wykorzystywana przez sektor rolniczy. Jej zapotrzebowanie stale rośnie w przeciwieństwie do wielkości zasobów, które nieustannie się kurczą. Jest to między innymi efekt intensywnej gospodarki rolnej oraz niekorzystnych zmian klimatycznych, których następstwem są coraz częściej pojawiające się anomalie. Dlatego też jednym z najważniejszych wyzwań, jakie stoją dziś przed rolnictwem jest wdrożenie odpowiednich praktyk i rozwiązań w zakresie oszczędnego gospodarowania wodą. Wymaga to wiedzy i świadomości, jak w korzystny sposób wpływać na cykl hydrologiczny.

NARZĘDZIA

Istnieje wiele narzędzi służących efektywnemu wykorzystaniu wody. Do najczęściej stosowanych przez rolników należy:

  • wprowadzenie płodozmianu
  • kumulowanie wody deszczowej
  • działania pozwalające na zatrzymanie wody w glebie
  • ponowne użycie tej samej wody
  • dostosowanie czasu zasiewu do temperatury i ilości opadów
  • uprawa odmian roślin odporniejszych na określone warunki pogodowe
  • wydajne nawadnianie pól

Istotne z punktu widzenia oszczędności wody są również działania organów administracyjnych, które nakładają na gospodarstwa rolne obowiązek uzyskania pozwoleń wodno - prawnych. Cena za jednostkę poboru wody oraz ustalenie maksymalnej granicy ilościowego zużycia to dwa najważniejsze stymulatory efektywniejszego korzystania z jej źródeł.

 

Kontrolowanie zawartości wody w glebie jest konieczne z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb uprawianych roślin. Czynność ta służy również efektywniejszemu i oszczędniejszemu dysponowaniu zasobami wodnymi. Niezbędne w tym aspekcie są pomiary wilgotności w glebie. Na ich podstawie dokonuje się oceny nie tylko zawartości wody w gruncie, ale i jej potencjału. Poznanie obu tych wartości pozwala precyzyjnie określić poziom zapotrzebowania i dostępności wody dla roślin na dany moment.

JAK DOKONYWAĆ POMIARU ?

Istnieje wiele metod. Do najbardziej znanych należą:

  • pomiar tensjometryczny
  • pomiar oporności elektrycznej
  • pomiar przenikalności elektrycznej
  • pomiar stopnia rozproszenia neutronów
  • pomiar grawimetryczny.

Każda z wyżej wymienionych metod ma swoje wady i zalety, a wybór sposobu dokonywania pomiaru wilgotności w glebie zależy głównie od możliwości i oczekiwań rolnika. Jednak bez względu na preferencje co do tych metod, niezbędne jest uwzględnienie określonych zasad, które wpływają na dokładność i skuteczność dokonywanych pomiarów.

Najważniejsze to:

  • rozmieszczenie czujników urządzenia w miejscach aktywnego poboru wody przez korzenie roślin
  • umieszczenie na polu większej liczby czujników na różnych głębokościach (istotne z punktu widzenia zróżnicowania gleby i ukształtowania terenu)
  • obserwacja warunków pogodowych w celu uwzględnienia tempa parowania wody z gleby.

PRAKTYKA NASZEJ FIRMY

W naszym gospodarstwie pomiarów takich dokonuje się za pomocą nowoczesnych sond z bezprzewodowymi sensorami, wyposażonych w modem GPRS do zdalnego odczytywania danych. Ponadto dysponujemy oprogramowaniem komputerowym DSS (Decision Support System), który wykorzystując informacje przekazywane przez te sondy oraz indywidualną prognozę pogody dla naszego gospodarstwa, tworzy dla nas szczegółowy plan nawadniania pól. Pozwala on precyzyjnie określić kiedy, gdzie i w jakich dawkach konieczne jest zastosowanie irygacji. System ten nie tylko ułatwia i usprawnia proces podejmowania decyzji, ale w istotny sposób wpływa na efektywność naszych działań.

Prawidłowo opracowany system nawadniania wpływa na wielkość i jakość plonów w gospodarstwie oraz służy uzupełnieniu zasobów wód powierzchniowych.

Może on jednak mieć szereg negatywnych skutków, jeśli nie jest stosowany w sposób precyzyjny i przemyślany. Mowa tu o niszczeniu struktury gleby, wymywaniu z niej składników pokarmowych, skażeniu niedostatecznie czystą wodą, zagrożeniu chorobami przenoszonymi razem z wodą, czy nadmiernym eksploatowaniu naturalnych zasobów wodnych.

W odniesieniu do sposobu, w jaki rozprowadza się wodę, istnieje kilka rodzajów irygacji:

  • bruzdowa
  • stokowa
  • przesiąkowa
  • kroplowa
  • deszczowniana
  • zalewowa.

SYSTEM NAWADNIANIA W NASZYM GOSPODARSTWIE

Nasza firma wykorzystuje do nawadniania gleby piwoty oraz deszczownie szpulowe. Opracowany przez nas system irygacji, wspierany działaniami związanymi z pomiarem wilgotności w glebie oraz badaniem jakości wody, zakłada stały monitoring i dozór pracy wykorzystywanych w naszym gospodarstwie urządzeń tak, aby stale podnosić jego wydajność. Podejście to przekłada się nie tylko na wzrost wielkości i podnoszenie jakości plonu, ale również na efektywność gospodarowania dostępnymi zasobami wodnymi.wyłącznie na polach uprawy ziemniaka, który jest bardzo wrażliwy na niedobór wody. Najbardziej wymagające są pod tym względem piwoty, które nadaję się jedynie na większe i płaskie pola ze względu na swoją budowę i sposób funkcjonowania. Nawadniany przez nie obszar ma kształt koła, więc niezbędne jest precyzyjne jego ustawienie na polu. Przeszkodą dla piwotu będą też wszelkiego rodzaju słupy i linie energetyczne oraz nierówności terenu. Mniej wymagające pod tym względem są deszczownie szpulowe, jednakże ich użycie wymaga większego nakładu energetycznego. Ponadto emitowany przez nie strumień deszczu jest bardzo wrażliwy na wiatr, co w niektórych warunkach pogodowych może osłabiać skuteczność nawadniania. Eksploatacja piwotów i deszczowni wiąże się jednak z wieloma utrudnieniami. Jednym z nich jest wielkość i ukształtowanie terenu, na którym znajdują się pola uprawne. Te dwa aspekty zasadniczo decydują o tym, które z urządzeń najlepiej sprawdzi się w określonych warunkach.

Te ostatnie wymagają od nas nieustannej pracy w kierunku poszukiwania nowych rozwiązań w tematyce nawadniania upraw. Mowa tu nie tylko o udoskonaleniach wprowadzanych do istniejących już systemów irygacji, takich, jak możliwość sterowania osobnymi dyszami piwotu za pomocą GPS, czy zmodernizowanie budowy jego ramienia w sposób pozwalający na zginanie tego modułu w celu ominięcia przeszkód. To opracowywanie również nowych metod, które staną się wspólnym mianownikiem dla tak istotnych kwestii, jak efektywność działania, ekonomia i ochrona środowiska naturalnego.

 

Nawadnianie upraw w gospodarstwach rolnych eksploatuje rokrocznie ogromne ilości wody. Dlatego też korzystanie z jej zasobów wymaga uzyskania pozwolenia wodno - prawnego. Jest to instrument, za pomocą którego reguluje się wielkość poboru wody oraz ilość, stan i skład odprowadzanych ścieków. Ustawa "Prawo wodne" precyzyjnie określa przypadki, w jakich konieczne jest uzyskanie takiego pozwolenia, przedstawia jego zakres i obowiązki wynikające z ochrony środowiska oraz wskazuje na działania służące interesom ludzi i gospodarce. Obecnie minimalny pobór wody warunkujący posiadanie pozwolenia wodno - prawnego to 5m³ na dobę.

DOSTĘPNOŚĆ WODY W NASZYM GOSPODARSTWIE

Nasze gospodarstwo korzysta z pobliskich 7 studni (wody podziemne) oraz ze źródeł rzeki Łupawy, stanowiącej obszar chroniony, umieszczony na liście Natura 2000. Fakt ten zasadniczo ogranicza nasz dostęp do wody, uzależniając nas od warunków środowiska naturalnego. Pobór z rzeki jest możliwy w okresie od połowy maja do połowy września z uwzględnieniem poziomu jej wód na dany moment. Wszelkie podejmowane przez nas działania na tym obszarze muszą być zgodne z normami, które służą ochronie tego cennego siedliska przyrodniczego.

W przypadku korzystania z zasobów wód podziemnych, jesteśmy zobowiązani do ilościowej ewidencji dziennego poboru wody, którego koszt jest ustalany w oparciu o cenę z 1m³. Natomiast niezależnie od eksploatowanego źródła, prowadzimy pomiar jakości pobieranej wody, szczególnie w aspekcie chemicznym i mikrobiologicznym, chroniąc tym samym uprawy przed niepożądanymi zanieczyszczeniami.